“Jongens, even ruggespraak…” Hoe ons zenuwstelsel bij stress het immuunsysteem reguleert

Door Dr. Alberta (Liesbeth) Paul, Immunoloog

We weten allemaal wel dat we juist gevoeliger zijn voor het oplopen van een verkoudheid als het ons net niet uitkomt: wanneer we dat belangrijke sollicitatiegesprek hebben, wanneer het jaarlijks functioneringsgesprek voor de deur staat, wanneer je een belangrijk examen hebt.

Is het toevallig dat dit samenvalt met periodes waarin men ‘gestressed’ is? Heeft stress een negatief effect op de werking van ons immuunsysteem? Is het daarom belangrijk om hier meer aandacht aan te besteden in de behandeling van kankerpatiënten, patiënten met chronische (immuun)ziekten en ouderen?

Wetenschappers onderschrijven al jaren dat stress een onderdrukkend effect heeft op het functioneren van ons immuunsysteem, maar de preciese mechanismen verantwoordelijk voor dit effect zijn nog grotendeels onbekend.

Ruggespraak bij stress

Ons zenuwstelsel communiceert met ons immuunsysteem door het uitscheiden van bepaalde stoffen: ‘neurotransmitters’. Deze stoffen binden zich aan receptoren op de witte bloedcellen (ziektebestrijders) van het immuunsysteem en kunnen zo het gedrag van deze cellen beïnvloeden. Sommige zenuwbanen eindigen in de lymfeklieren waardoor bepaalde neurotransmitters kunnen vrijkomen op precies die plaats waar witte bloedcellen worden geactiveerd, namelijk in de lymfeklieren. Dezelfde neurotransmitters worden geproduceerd door zenuwcellen tijdens stress.

 Hoe het immuunsysteem reageert

Een recent artikel in het gerenommeerde wetenschappelijk tijdschrift The Journal of Experimental Medicine geeft meer inzicht in hoe dit vrijkomen van neurotransmitters het gedrag van witte bloedcellen beïnvloedt. Het artikel beschrijft dat, in muizen, de stimulatie van neurotransmitter receptoren ertoe leidt dat bepaalde witte bloedcellen in de lymfeklier blijven en niet verder circuleren in het bloed en in het lymfesysteem. Dit leidt tot een onderdrukking van de afweerreactie in het lichaam. Deze muizen ontwikkelen bijvoorbeeld een mindere ernstige vorm van een auto-immuunziekte en een verminderde ontstekingsreactie.

Naast het positieve effect bechreven in dit artikel, kan een vermindering van het aantal witte bloedcellen in de circulatie, ook leiden tot een minder efficiënte herkenning en vernietiging van kankercellen en een verminderde afweerreactie na een virusinfectie.

Verder onderzoek

Deze bevindingen van de onderzoeksgroep van Dr. Kazuhiro Suzuki van de Osaka Universtiteit in Japan, geven een belangrijk inzicht in hoe het zenuwstelsel het immuunssyteem kan onderdrukken en hoe stress kan leiden tot een verminderde afweer.

Verder onderzoek zal antwoord moeten geven op de vraag wat het effect van deze neurotransmitters is op de ontwikkeling en behandeling van kanker, chronische immuunziekten en infectieziekten. Ook zal moeten worden onderzocht hoe stress de productie van deze neurotransmitters beinvloedt en wat het verschil is tussen verschillende vormen van stress.

Bron: ‘Control of lymhocyte egress from lymph nodes through β2-adrenergic receptors.’ Nakai, A., Hayano, Y., Furuta, F., Noda, M., and Kazuhiro Suzuki.
The Journal of Experimental Medicine 2014; V211(13): 2583- 2598.

Comments are closed