Wat hebben verschillende auto-immuunziekten gemeen?

Door Anje te Velde, principal investigator aan het AMC

De laatste 10 jaar hebben wetenschappers veel energie gestoken in het onderzoeken of erfelijke factoren een rol spelen bij het ontstaan van auto-immuun ziekten. Hierbij zijn specifieke genvarianten gevonden die met meerdere auto-immuun ziekten geassocieerd bleken. Dit is een belangrijke vinding omdat op deze manier mogelijk algemene mechanismen en daarmee ook in de toekomst mogelijk een gezamenlijke therapeutische aanpak kan worden ontwikkeld.

In het onderzoek wordt het DNA van grote groepen gezonde mensen vergeleken met het DNA van vergelijkbare groepen patiënten met een bepaalde ziekte. Een dergelijke studie wordt een  genome-wide association studie (GWAS) genoemd. Er wordt gekeken naar verschillen in het voorkomen van genvarianten, de zogenaamde ‘single nucleotide polymorphisms’ (SNPs). Bepaalde delen van het DNA, ook wel locus (Latijn voor plaats) genoemd, met daarin een of meer genen, kunnen door middel van statistische methoden worden gekoppeld aan het feit of iemand een ziekte heeft.

In Nature Medicine van september 2015 wordt door Y.R. Li en collega’s de aanwezigheid van ruim 7 miljoen SNPs in een cohort van 6035 kinderen met een van 10 verschillende autoimmuun ziekten vergeleken met 10718 controle’s. Dit deden zij door middel van een meta-analyse, waarbij de resultaten van eerdere onderzoeken gezamenlijk worden geanalyseerd.  Zij vonden 27 loci, waarvan er 22 bij meerdere auto-immuun ziekten werden gevonden. Van de genen op deze loci willen we natuurlijk weten of deze ook een biologische functie hebben. Om uit te zoeken of deze genen een  functie hebben, kun je in verschillende cellen of weefsels kijken of deze genen ‘aan’ of ‘uit’ staan. Als een gen ‘aan’ staat dan wordt van het DNA een boodschapper molecuul (mRNA, waarbij de m voor messenger=boodschapper staat) afgelezen. Dit kan er vervolgens voor zorgen dat er een bepaald eiwit wordt gemaakt. Van de boodschapper moleculen van de genen die geassocieerd waren met de kinder-auto-immuun ziekten bleken er significant meer gevonden te worden in immuun dan in niet-immuun weefsels en cellen. Dat het immuun systeem bij auto-immuun ziekten een rol speelt weten we al wel. Wat we met name uit deze studie leren is dat er meerdere belangrijke immunologische signalerings routes overlappen tussen de verschillende ziektes.

Voor Immunowell zijn deze gegevens van belang omdat we in gezonde mensen het immuun systeem willen analyseren en meetbaar maken.  Het immuun systeem is enorm ingewikkeld en we zullen een keuze moeten maken aan welke analyses we prioriteit zullen geven. De gevonden overlappende immunologische routes die in de verschillende auto-immuun ziekten een rol blijken te spelen, kunnen ons hierin leiden.

Comments are closed