“Eet je niet dik”: hoe de darmen overgewicht in stand kunnen houden

Voeding en een fit immuunsysteem, deel 2

Door Tjitske Bezema en Anje te Velde

Voeding en een fit immuunsysteem, je kunt met vragen hierover niet altijd terecht bij je specialist als je bijvoorbeeld een chronische immuunziekte hebt. Ook als je gezond bent en dit wilt blijven, is niet altijd duidelijk wat voor rol voeding hier precies in speelt. Toch is er veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Hieruit valt te leren hoe we door middel van voeding ons immuunsysteem fit kunnen maken en houden. Dit is deel 2 in onze reeks artikelen over voeding en een fit immuunsysteem.

In je darmen leven allemaal microscopisch kleine beestjes, voornamelijk bacteriën. Deze bacteriën zijn er in allerlei soorten en maten, je kunt echt spreken van een ‘multiculturele samenleving’ in je darmen. In al hun diversiteit zorgen zij ervoor dat je lichaam gezond blijft, doordat zij helpen bij het verteren van voedsel en het gezond houden van je immuunsysteem. Deze diversiteit aan bacteriën, ook wel ‘microbioom’ genoemd, verandert van samenstelling gedurende je leven. In de eerste 1000 dagen vanaf het ontstaan van de foetus in de baarmoeder, tot een jaar of 3 na de geboorte, verandert de samenstelling het sterkst door de grote veranderingen in voeding in die periode. In een volwassene is het microbioom het meest divers en gestabiliseerd.

Ieder mens heeft een unieke multiculturele samenleving van bacteriën in zijn of haar darmen, die kan veranderen als gevolg van wat je dagelijks eet. Hoe belangrijk dit is, wordt beschreven in het artikel van Mulders et al, dat in 2018 verscheen in het tijdschrift Obesity Reviews. Het blijkt dat de bacterie samenstelling van mensen met overgewicht aanwijsbaar anders is dan die van dunne mensen. Dit heeft zelfs een direct effect in experimenten in muizen. Als je de darmbacteriën van muizen met overgewicht overbrengt naar de buikjes van de dunne muizen, dan worden deze dunne muizen dik.

Hoe kan dit? In het artikel wordt uitgelegd dat het microbioom in de darmen van mensen met overgewicht relatief veel bacteriën bevat die ervoor kunnen zorgen dat het overgewicht in stand blijft. Bijvoorbeeld een soort ‘calorieboosters’, bacteriën die ervoor zorgen dat wat je eet heel efficiënt verteerd wordt. Met name verzadigde vetten, en waarschijnlijk ook snelle suikers, zijn een voedingsbodem voor deze bacteriën. Met andere woorden, van dat kleine stukje slagroomtaart dat je eet, maken deze calorieboostende bacteriën het energetisch equivalent van een groot stuk taart.

Verder voelen bepaalde ziekmakende bacteriën zich goed thuis in de bacterie samenleving van een obese mens. Deze bacteriën brengen schade toe aan de darmwand, zodat die meer doorlaatbaar wordt. Hierdoor komen er afvalstoffen in de bloedstroom, waardoor in je lichaam een soort chronische ontsteking kan ontstaan.

Tenslotte is er een negatief effect op het verteren van de gezonde groente- en granenvezels, die we bespraken in deel 1 van deze reeks. Deze vezels worden door bepaalde bacteriën verteerd tot kort-keten vetzuren, die ontstekingen tot rust brengen. Daar komt nog bij dat zij het hongergevoel verminderen. In de darmen van iemand met overgewicht, worden veel minder van deze kort-keten vetzuren aangemaakt. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel: verzadigde vetten zijn een voedingsbodem voor calorieboostende bactieriën in je darm die je sneller dik maken en tegelijk heb je meer honger waardoor je geneigd bent meer te eten. Bovendien vermindert ook het gezonde effect van de groenten en volkoren granen die je eet.

Overgewicht kan ontstaan en in stand gehouden worden door het dagelijks eten van relatief veel verzadigde vetten, meestal in combinatie met snelle suikers (zoals bijvoorbeeld in gebak, koek, chocolade en fast food, bewerkt voedsel met vette sauzen, vet vlees etcera). Dit komt doordat je de verkeerde beestjes in je darmen voeding geeft: de calorieboosters en de darmwand slopers. En doordat je de bacteriën die gezonde vezels verteren en je hongergevoel kunnen verminderen, onderdrukt.

Volgende keer:
Hoe je afweer down gaat als je geen groenten en granen eet

Ref: Mulder, Microbiota in Obesity: Interactions with enteroendocrine, immune and central nervous systems, Obesity Reviews 2018

Comments are closed